Op maandag 20 oktober deelden vertegenwoordigers van verschillende politieke partijen hun visie op de toekomst van werk tijdens het Groot Arbeidsmarktdebat in Den Haag. In het debat, georganiseerd door de Alliantie van Werk (ABU, NBBU, RIM, Bovib en VvDN, in samenwerking met ZiPconomy), kwamen thema’s aan bod als arbeidsmigratie, flexwerk, personeelstekorten en de positie van zelfstandigen. De rode draad van de middag: iedereen moet zelf kunnen bepalen hoe hij of zij wil werken.
Onder leiding van Marijke Roskam gingen kandidaat-Kamerleden Daan de Kort (VVD), Mariëtte Patijn (GroenLinks/PvdA), Hans Vijlbrief (D66), Inge van Dijk (CDA) en Henk Vermeer (BBB) met elkaar in debat over de uitdagingen en kansen op de arbeidsmarkt.
De vraag of Nederland kampt met een ‘krappe arbeidsmarkt’ zorgde voor een levendige discussie.
De VVD wees op het groeiende tekort aan personeel, zichtbaar in onder meer de horeca en het openbaar vervoer. De partij wil mensen stimuleren om meer uren te werken, onder andere met bijna gratis kinderopvang en een voltijdbonus. Ook pleit de VVD voor minder regeldruk, bijvoorbeeld door de transitievergoeding en loondoorbetaling bij ziekte te beperken.
De BBB benadrukte juist het belang van vrije keuze en stelde een vereenvoudigd toeslagensysteem voor om werken aantrekkelijker te maken. D66 wil dat mensen die vier of meer dagen werken fiscaal beloond worden. Volgens CDA’er Van Dijk moeten organisaties meer oog hebben voor wat prettig werkt voor mensen: “We moeten af van de aftekencultuur en meer ruimte geven aan maatwerk.”
Arbeidsmigratie bleek een gevoelig onderwerp. D66 erkende de noodzaak ervan, maar wil dat migratie alleen plaatsvindt in sectoren waar het écht nodig is, en pleit voor strengere regels tegen misbruik.
GroenLinks/PvdA wees op misstanden in bepaalde sectoren en wil uitzendbureaus weren waar structurele problemen spelen, zoals in de vleessector.
De BBB wil juist inzetten op betere huisvesting en arbeidsomstandigheden voor arbeidsmigranten, zonder dat dit ten koste gaat van lokale bewoners.
De positie van flexwerkers en zelfstandigen was een ander belangrijk onderwerp.
De VVD sprak zich uit voor het behoud van vrijheid voor zelfstandigen, vergelijkbaar met het Belgische model.
D66 werkt samen met de VVD aan een nieuwe zelfstandigenwet, bedoeld om zzp’ers meer zekerheid te bieden. Volgens Vijlbrief krijgt de zelfstandige hierin voor het eerst een eigen status, met ruimte voor pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.
GroenLinks/PvdA plaatst hier kanttekeningen bij. Patijn: “Zolang de Belastingdienst nog achteraf kan oordelen dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, blijft er te weinig duidelijkheid en zekerheid.”
De BBB uitte kritiek op de complexiteit van de huidige wetgeving en wil regels versimpelen, zodat zelfstandigen en kleine bedrijven beter ondersteund kunnen worden.
De VVD en BBB pleitten beiden voor een meer flexibele arbeidsmarkt, met minder regels en meer vrijheid voor werkenden om zelf hun loopbaan vorm te geven.
De Kort (VVD): “Hoe iemand wil werken, bepaalt hij of zij zelf.”
Vermeer (BBB) voegde toe: “De één heeft een vangnet nodig, de ander een trampoline om hoger te komen.”
Beide partijen willen hierover verder in gesprek met de sector.
Alle partijen zijn het erover eens dat grote veranderingen nodig zijn om de arbeidsmarkt toekomstbestendig te maken.
De meningen verschillen echter over de manier waarop dit moet gebeuren: tussen meer vrijheid en meer bescherming, tussen vereenvoudiging en regulering.
Eén ding stond buiten kijf: de arbeidsmarkt van morgen vraagt om meer keuzevrijheid, duidelijkheid en een eerlijke positie voor iedereen. Van werknemer tot zelfstandige, van arbeidsmigrant tot werkgever.
