Zelfstandigenwet: duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers

De discussie over zelfstandigen en de vraag wanneer iemand werknemer is, sleept al meer dan twintig jaar voort. Opdrachtgevers waren daardoor terughoudend met het inhuren van zzp’ers, en zelfstandigen werkten in onzekerheid. De Zelfstandigenwet wil daar een einde aan maken.

Volgens het wetsvoorstel, gepubliceerd door de Rijksoverheid op 1 oktober 2026, gaat de wet uit van zelfstandig ondernemerschap als vertrekpunt. Het kabinet wil met heldere criteria vooraf laten zien hoe werken mét en ás zelfstandige wél kan. Minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie) omschreef het doel als het brengen van rust en duidelijkheid voor een markt van meer dan een miljoen zelfstandigen in Nederland.

Het wetsvoorstel ligt momenteel in internetconsultatie. Reageren kan tot en met 29 oktober 2026 via Internetconsultatie.nl. De beoogde inwerkingtreding is januari 2028.

De kern van de Zelfstandigenwet zijn twee toetsen die samen bepalen of iemand als zelfstandige kan werken.

De zelfstandigentoets

Deze toets kijkt naar de ondernemer zelf. Denk aan basisvoorwaarden zoals zelf factureren, inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KVK), het aantal opdrachtgevers waarvoor iemand werkt en of de zelfstandige voorzieningen heeft getroffen tegen ondernemersrisico’s. Het gaat dus om de vraag: is dit iemand die écht als ondernemer opereert?

De werkrelatietoets

De werkrelatietoets beoordeelt de concrete arbeidsrelatie met een opdrachtgever. Centraal staat of de zelfstandige voldoende vrijheid heeft om het werk zelf te organiseren en of het werk voor eigen rekening en risico wordt uitgevoerd. Is er sprake van aansturing die lijkt op een dienstverband, dan slaag je voor deze toets niet.

De veilige haven

Wie aan beide toetsen voldoet én in de praktijk ook zo werkt, valt in de zogeheten veilige haven. Dat betekent: zekerheid vooraf dat de samenwerking als zelfstandige kwalificeert. Voldoe je (nog) niet aan alle criteria, dan maakt de wet duidelijk wat er moet veranderen. Zelfstandigen die aan de criteria niet kunnen of willen voldoen, blijven vallen onder de huidige regels.

Voor opdrachtgevers biedt de Zelfstandigenwet iets waar de markt al jaren op wacht: vooraf weten waar je aan toe bent. De onnodige terughoudendheid bij inhuur van zzp’ers moet verdwijnen, omdat helder is wanneer een samenwerking toegestaan is. Tegelijkertijd brengt de wet ook verantwoordelijkheid mee: als opdrachtgever moet je bij elke inhuur kunnen aantonen dat de werkrelatietoets positief uitvalt. Zorg nu al dat contracten en werkprocessen aansluiten op de twee toetsen.

Voor zzp’ers is het advies om de eigen administratie en werkomstandigheden te toetsen aan de criteria. Factureer je zelf? Heb je meerdere opdrachtgevers? Organiseer je je werk zelfstandig? Hoe meer je dit kunt aantonen, hoe sterker je positie straks is. Overweeg ook of je voldoende voorzieningen hebt getroffen tegen ondernemersrisico’s, want dat weegt mee in de zelfstandigentoets.

Voor werkzoekenden die twijfelen of een opdracht via een uitzendbureau of als loondienst meer zekerheid biedt, is het verstandig om nu goed te vergelijken. Bij Intro Personeel kun je je inschrijven en samen kijken welke contractvorm bij jouw situatie past.